Archief > Advies OV-chipkaart

  

 
             
 

Archief

  

Advies OV-chipkaart

onderwerp: advies OV-chipkaart
datum: 2 september 2007

Geachte heer Rippens,

Middels verschillende sessies heeft Connexxion aan delegaties van het Reizigersoverleg Midden Holland (ROM) en de Reizigersadviesraad OV Holland Rijnland (ROVH) kenbaar gemaakt welk tariefbeleid met bijbehorende regionale proposities en distributievisie Connexxion voor ogen heeft ten aanzien van de OV–chipkaart in het concessiegebied DBL/RMH. De reizigersplatformen ROM en ROVH hebben met u afgesproken uiterlijk 3 september advies uit te brengen over genoemde onderwerpen.

Middels dit schrijven ontvangt u hierbij dan ook het gezamenlijk advies van zowel het ROM als ROVH ten aanzien van uw distributievisie en regionale proposities.

Proces

Alvorens over te gaan tot de inhoudelijke reactie eerst een woord over het gevolgde proces inzake de distributievisie en de regionale proposities. De manier waarop Connexxion haar ideeën en informatie richting de leden van het ROM en ROVH heeft doen toekomen alsook de manier waarop de platformen bij het gehele proces rondom de OV–chipkaart zijn betrokken wordt door eenieder zeer gewaardeerd. De door Connexxion georganiseerde excursies, presentaties en werksessies hebben ervoor gezorgd dat de leden van het ROM en ROVH goed geďnformeerd zijn geraakt over de op handen zijnde veranderingen in de regio als gevolg van de OV–chipkaart. Belangrijker echter is dat de sessies ertoe geleid hebben dat ROM en ROVH op een constructieve manier met Connexxion mee kunnen denken om de OV–chipkaart tot een succes te maken in het DBL/RMH concessiegebied, althans binnen de mogelijkheden die het systeem landelijk biedt.
Bij deze onze dank voor hetgeen u t.a.v. de OV–chipkaart de afgelopen 2 tot 3 maanden voor het ROM en ROVH heeft georganiseerd en wij rekenen erop dat de prettige samenwerking zich blijft voortzetten.

Regionale productkeuze

Landelijk is afgesproken dat de volgende proposities gaan gelden:

  • €15 per maand voor 20% korting (of €150 per jaar), algemeen voor alle reizigers
  • €15 per maand voor 40% korting (of €150 per jaar), bestemd voor scholieren
  • 34% korting voor leeftijdsgroepen (kinderen tot 12 jaar, 65+ en studenten)

Wat betreft “studenten” is ons niet duidelijk of hier de ook de studenten onder vallen die een vervoerscontract hebben met het ministerie van OCW. We zouden voor de duidelijkheid graag nog een nadere definitie van “scholieren” en “studenten” van u willen ontvangen.

Gedurende de door Connexxion georganiseerde sessies zijn verschillende opties ten aanzien van de regionale productkeuze ter sprake gekomen. Wij zijn nogal geschrokken van het grote aantal reizigers dat naar berekening de overstap naar het nieuwe systeem hoogstwaarschijnlijk niet zal meemaken. De effecten van het nieuwe systeem zijn – hoewel het tarief eerlijker wordt berekend – voor ongeveer de helft van de reizigers nadelig in vergelijking met het huidige tarief. Daarom hebben wij er bij Connexxion op aangedrongen voor enkele opties uitwerkingen toe te voegen aan welke ons reeds werden aangereikt. Dit betreft met name opties met hogere kortingen voor leeftijdsgroepen, de opties 3a en 3b (zie onderstaande tabel) welke aanvullend op de landelijke proposities aangeboden kunnen worden.
 
Optie 1
  • 50% korting buiten de spits voor 65+-ers
  • In Leiden, Gouda en Alphen a/d Rijn: €9,50 per maand voor 100% korting op het kilometertarief (of €95 per jaar)
  • In Leiden, Gouda en Alphen a/d Rijn: €50 per jaar voor 100% korting op het kilometertarief voor scholieren
  • Handhaven kaartgroep 9 (dalurenkaartje)
Optie 2
  • Voor alle reizigers 30% korting buiten de spits
  • Handhaven kaartgroep 9 (dalurenkaartje)
Optie 3a
  • Voor alle reizigers 30% korting buiten de spits
  • 50% korting buiten de spits voor 65+-ers
  • Handhaven kaartgroep 9 (dalurenkaartje)
Optie 3b
  • Voor alle reizigers 30% korting buiten de spits
  • 50% korting buiten de spits voor 65+-ers, kinderen tot 12 jaar en studenten
  • Handhaven kaartgroep 9 (dalurenkaartje)

Opties regionale productkeuze ter aanvulling op de landelijke proposities (N.B.: genoemde kortingen hebben betrekking op de gehele ritprijs, dus inclusief de vaste voet)

Middels modelberekeningen heeft u vervolgens inzichtelijk gemaakt wat de (indicatieve) gevolgen van bovenstaande opties zullen zijn op reizigersaantallen, reizigerskilometers en het aantal reizigers dat financieel voor- of nadeel zal ondervinden van het reizen met de OV - chipkaart. De uitkomst heeft erin geresulteerd dat optie 2 en 3b in de ogen van het ROM en ROVH als aantrekkelijkste opties voor de reiziger worden gezien.

Om tot een uitspraak te komen ten aanzien van optie 2 en 3b hebben de leden van het ROM en ROVH een afweging gemaakt op de volgende punten:

  1. De door u gestelde kaders voor regionale producten, te weten eenvoud (uitlegbaar aan de consument), beperkt aantal producten (voorkomen van een onoverzichtelijk woud aan producten) en de regionale producten dienen logisch aan te sluiten op de landelijke proposities;
  2. Het gebruik door de reiziger en het kilometertarief;

1. Kaders regionale producten

Wij zijn het met u eens dat eenvoud en een beperkt aantal producten het gebruik van de OV–chipkaart voor de reiziger een stuk makkelijker maakt. Wat dat betreft voldoen zowel optie 2 als optie 3b aan deze twee randvoorwaarden. Met beide opties kan namelijk een simpel en eenvoudig gebruik van de OV–chipkaart worden gerealiseerd doordat de reiziger niets hoeft te doen om de aangeboden kortingen te verkrijgen. Het OV – chipsysteem past deze immers automatisch toe. Daarnaast wordt het aantal aangeboden producten beperkt gehouden door de aangeboden kortingen te laten gelden voor slechts twee doelgroepen: leeftijdsgroepen aan de ene kant en iedereen die daar niet toe behoort aan de andere kant. Naar onze mening simpel en eenvoudig. Voorts heeft het handhaven van kaartgroep 9 naar verwachting geen verwarrend effect op de reiziger omdat dit een continuering is van de huidige situatie. Al met al zien wij dan ook geen redenen om aan te nemen dat optie 2 of 3b niet zouden aansluiten op de landelijke proposities.

2. Gebruik door de reiziger en het kilometertarief

 
  Basis kilometertarief Kilometertarief dal Kilometertarief leeftijdsgroepen Kilometertarief leeftijdsgroepen dal
Optie 2 € 0,145 € 0,102 € 0,096 € 0,067
Optie 3b € 0,150 € 0,105 € 0,099 € 0,050
HOV opslag +20% +20% +20% +20%

Kilometerprijzen voor optie 2 en 3b

Indien we uitgaan van gelijkblijvende kosten voor de reiziger en we gebruiken daarvoor de huidige tarieven van de 15-strippenkaarten als vergelijking, dan zouden de reiskosten voor de gewone reiziger € 0,10/km en voor de reiziger met reductie € 0,07/km worden. We gaan voor de berekening uit van een zone van 4,5 km. Deze berekende kilometertarieven blijken overeen te komen met de voorgestelde tarieven voor de daluren in bovenstaande tabel. Onze conclusie is dat niet zozeer de daluren goedkoper worden, maar de spits duurder t.o.v het huidige tarief. We kunnen niet controleren of met deze tariefsverhoging nog steeds aan de opbrengstneutraliteit wordt voldaan, maar we gaan er van uit dat de cijfers van Connexxion betrouwbaar zijn.

De volgende overweging speelt ook in onze beoordeling mee. De reiziger die voor het woon – werk verkeer gebruik maakt van het openbaar vervoer zal dit met de komst van de OV–chipkaart waarschijnlijk ook blijven doen. Hierbij kan worden aangenomen dat de reiskosten die hieraan verbonden zijn over het algemeen worden vergoed door de werkgever. Het zal deze reiziger dan ook niet zozeer interesseren wat het gehanteerde basis kilometertarief in spits of dal is. Voor de overige reizigers, waarvan een groot deel in de daluren reist, kunnen kortingen helpen ze in het openbaar vervoer te houden (en wellicht zelfs extra reizigers aan te trekken). Door op deze manier met de tarieven om te gaan kan bovendien een situatie gecreëerd worden waarin de bezetting tijdens de daluren toeneemt. De cijfers uit uw modelberekeningen laten zien dat het toepassen van optie 3b Connexxion in vergelijking met alle andere opties het meeste aantal reizigers oplevert.

Over het kilometertarief hebben wij voorts nog het volgende toe te voegen: landelijk is afgesproken dat de kilometers berekend worden langs de route van de lijn, maar ook dat op regionaal niveau bepaald wordt hoe het principe van betalen per kilometer wordt uitgewerkt en toegepast. Wij adviseren u in overweging te nemen bij duidelijke verschillen tussen de ‘normale’ route en een ‘omrijroute’ een ontsnappingsmogelijkheid te scheppen. Wij menen dat dit niet alleen de reiziger tegemoet komt in zijn ervaring van ‘onnodig lang reizen en ook nog meer betalen’ maar ook u als vervoerder mogelijkheden biedt om alternatieve routes als ‘omrijroutes’ te handhaven c.q. te creëren.

Gelet op het bovenstaande zijn de reizigers binnen het concessiegebied DBL/RMH naar onze mening het meeste gebaat indien Connexxion de regionale producten zoals verwoord onder optie 3b gaat hanteren. ROM en ROVH spreken dan ook een lichte voorkeur uit voor optie 3b en adviseren Connexxion om deze regionale producten toe te passen op het moment dat de OV–chipkaart in het DBL/RMH concessiegebied in werking treedt.

Distributievisie OV–chipkaart

We zetten ons met dubbele gevoelens aan de taak om een advies te geven over iets wat nog zoveel vragen oproept. Strikt genomen dienen we ons te beperken tot wat de provincie Zuid-Holland en Connexxion ons aanbieden. Onze taak zou echter stukken eenvoudiger zijn als we uitsluitend te maken hadden met deze beide partners. Maar in vele opzichten is in dezen nog een mystery guest op de achtergrond aanwezig, namelijk NS. We betreuren het dat de NS niet/nauwelijks betrokken is in het proces ten aanzien van de OV–chipkaart in de DBL/RMH concessie, maar dit alles weerhoudt ons er uiteraard niet van u te adviseren over uw distributievisie.

In onderstaande tabel een beknopt overzicht van de door u voorgestelde distributievisie.

 
Distributie middelen Functionaliteit Aantal punten Verwacht aandeel
Klantenservice Verlenen van service via het reguliere telefoonnummer en e-mailadres van de klantenservice van Connexxion. 1 Cxx-klantenservice < 1%
Automatisch opladen Vrijwillige oplaadservice voor P-kaarthouders waarbij – bij in- of uitchecken – automatisch het saldo via de kaartlezer wordt aangevuld wanneer deze onder de 5 euro komt. Optioneel voor alle ca 51.000
P-kaarthouders		 40%
Internetloket Elektronisch bestellen en betalen van saldo en alle OV-producten en ook afhandelen van servicevragen.
Alleen toepasbaar voor
P-kaarthouders.		 Optioneel voor alle ca 51.000
P-kaarthouders		 5%
Light-AVM’s in de bus Opladen van saldo of stad/ streek-producten via pin- of creditcard, inzien van waarde en reishistorie op OV-chipkaart en afhalen van bestellingen via internetloket. Alle 247 bussen 40%
Verkooppunten
NS-stations		 Opladen van saldo of NS-producten met alle betaalmiddelen, inzien van waarde en reishistorie op OV-chipkaart en afhalen van bestellingen via internetloket. Alle 12 NS-stations 15%
Verkooppunten Stad & Streek Opladen van saldo en stad/ streek-producten, inzien van waarde en reishistorie op chipkaart en afhalen van bestellingen via internetloket. 24 verkooppunten (incl. loket) binnen concessiegebied

Samenvatting distributienetwerk DBL/RMH

Ten aanzien van deze distributievisie zijn een vijftal hoofdonderwerpen te onderscheiden waarop wij nader in zullen gaan:

  1. Verkrijgbaarheid van de OV–chipkaart en het laden van saldo en producten
  2. Ophaalmogelijkheden van besteld(e) saldo en producten via Internet
  3. Klantenservice
  4. Kaartintroductie
  5. Algemene aandachtspunten

1. Verkrijgbaarheid OV–chipkaart en het laden van saldo en producten

Met de invoering van de OV–chipkaart zijn er straks drie kaartsoorten verkrijgbaar: de persoonlijke kaart (P-kaart), de anonieme kaart (A-kaart) en de wegwerpkaart (W-kaart).

Reizigers met een persoonlijke of anonieme kaart moeten de mogelijkheid hebben saldo of een product op de kaart te kunnen laden voordat zij aan hun reis beginnen. Hier zijn in principe twee mogelijkheden voor: apparatuur aan de wal (verkooppunten) of apparatuur in de bus (AVM-Light). U heeft aangegeven dat Connexxion beide systemen in het DBL/RMH concessiegebied gaat toepassen om zodoende maximale dekking van oplaadpunten te realiseren. Het ROM en ROVH juichen dit voornemen toe aangezien dit het gebruiksgemak van het openbaar vervoer voor de reiziger vergroot!

Verkooppunten aan de wal
Wat betreft de verkooppunten aan de wal heeft u ons een overzicht doen toekomen van de locaties waar deze komen te staan. Deze punten, welke u aanvullend op de landelijke distributiepunten aanbiedt, zorgen voor een evenredige spreiding van verkooppunten binnen het DBL/RMH concessiegebied. Voor de meeste reizigers uit de regio zal dit netwerk van verkooppunten na enige gewenning waarschijnlijk wel voldoen. Wij zijn echter van mening dat ook in Valkenburg en Warmond een verkooppunt dient te komen. U heeft in uw distributievisie reeds afgeweken van de door de provincie gestelde eis dat kernen vanaf 10.000 inwoners een verkooppunt moeten krijgen omdat u signaleerde dat er anders sprake zou zijn van overlap met landelijke distributiepunten. Hierdoor zou geen goede verdeling van verkooppunten in de regio ontstaan. Dan moet het toch ook mogelijk zijn een distributiepunt in deze twee plaatsen neer te zetten? Verder is nog sprake van een categorie reizigers die (meer) moeite zal hebben met uw distributievisie, te weten toeristen. Voor hen zou het makkelijk zijn indien zij wegwerpkaartjes of anonieme kaarten in het hotel waar ze verblijven of bij de lokale VVV kunnen verkrijgen. Het ROM en ROVH kunnen zich vinden in het door u voorgestelde netwerk van verkooppunten, maar adviseren Connexxion om ook in Warmond en Valkenburg een verkoopunt neer te zetten. Verder adviseren wij u om enige tijd na ingebruikname van de punten een evaluatie te houden om te zien of wellicht een herverdeling van verkooppunten noodzakelijk is om het distributienetwerk daarmee beter te laten werken. Daarnaast adviseren wij om ook een “distributienetwerk” voor hotels, campings, VVV kantoren e.d. op te zetten in toeristische plaatsen zoals Noordwijk, Gouda en Katwijk.

Voorts adviseren wij Connexxion:

  1. De verkooppunten op centrale punten binnen de leefgemeenschappen neer te zetten zodat het maximale aantal reizigers bediend wordt.
  2. In geval van grote evenementen / grote drukte mobiele verkooppunten in te zetten om zodoende het grote aantal reizigers vlot te verwerken. Ook hier moeten de producten tegen de normale prijs beschikbaar zijn, zonder extra toeslagen.
  3. Bij elke verkooppunt, naast de mogelijkheid van het opladen van je OV- chipkaart, het gehele assortiment aan vervoerbewijzen beschikbaar te hebben zodat niet alleen de sporadische reiziger hier terecht kan voor het kopen van bijvoorbeeld een wegwerpkaartje, maar ook de reguliere reiziger hier zijn abonnement kan kopen.
  4. In geval van groepsreizen de mogelijkheid van een groepskaartje aan te bieden. Deze kunt u handmatig realiseren en hoeft niet als een product aan het assortiment te worden toegevoegd.
  5. Geen balietoeslag te berekenen indien reizigers aan het loket hun producten kopen.
  6. Indien Connexxion moet betalen aan NS om regionale producten via NS apparatuur aan de reiziger beschikbaar te stellen (op locaties waar geen regionaal verkooppunt aanwezig is), mag dit niet worden doorberekend aan de reiziger.

AVM-Light in de bus
De AVM-Light apparatuur in de bus biedt de reiziger de mogelijkheid om terplekke met de pinpas of creditcard extra saldo op de OV–chipkaart te zetten of een via internet gekocht product of saldo op de kaart te laden. Het is echter niet mogelijk om bij een AVM-Light apparaat terplekke een product te kopen. Het is belangrijk dat Connexxion dit goed richting de reiziger communiceert!

Daarnaast had u aangegeven dat de AVM-Light apparatuur op technisch gebied reeds aan flinke controles en onderzoeken onderhevig is geweest, maar dat de bruikbaarheid door de reiziger nog niet aan de orde was gekomen. Op 21 augustus j.l. heeft u ons daarom in de gelegenheid gesteld een testrit te maken om te ervaren hoe het is om de oplaadapparatuur in de bus te gebruiken (zie ook het verslag “Bevindingen testrit Haarlem 21 augustus” van Jan Meerpoel en Beno Koens d.d. 30-08-2007). Hieruit hebben wij kunnen concluderen dat een dergelijk oplaadapparaat in de bus een uitkomst voor veel reizigers kan en waarschijnlijk zal zijn. Op het gebied van gebruiksgemak valt nog wel het een en ander op te merken, maar het ROM en ROVH staan positief tegenover de implementatie van het AVM-Light systeem in de bussen. Een aantal opmerkingen die wij aan u mee willen geven:

  • Met name ouderen en gehandicapten (bijv. slechtzienden) zullen veel moeite hebben met het gebruik van de AVM-Light apparatuur.
  • Van buschauffeurs wordt verwacht dat zij het gebruik van de AVM-Light apparatuur via de binnenspiegel in de gaten houden. Het is te verwachten dat chauffeurs bijvoorbeeld langzamer gaan rijden als zij een oudere zien worstelen met het opladen. Natuurlijk een goede zaak, maar het betekent ook vertragingen tijdens de rit. Bovendien zit de chauffeur met de gebakken peren op het moment dat iemand ten val komt omdat de bus net de bocht om moet.
  • Omdat de AVM-Light apparatuur een nieuwe ontwikkeling is zullen er wellicht klachten over de vormgeving en/of werking bij u gaan binnenkomen. We gaan ervan uit dat deze klachten worden gebruikt om, indien mogelijk, de apparatuur van de eerste generatie te verbeteren dan wel de verbeteringen in de tweede generatie apparatuur te verwerken.

2. Ophaalmogelijkheden van besteld(e) saldo en producten via Internet

Via internet besteld(e) en betaalde producten en saldo moeten nog op de kaart gezet worden. Het mooiste is als deze ophaalmogelijkheid gecombineerd wordt met de apparatuur in de bus en aan de wal. Het AVM-Light systeem dat u in uw voertuigen installeert biedt deze mogelijkheid en wij gaan ervan uit dat het ophalen van producten en/of saldo ook bij de verkooppunten aan de wal mogelijk is.

3. Klantenservice

De klantenservice zal, zeker in de introductiefase, een belangrijker rol gaan spelen dan op dit moment het geval is. Zo zijn er in de gewenningsperiode meer mogelijkheden om fouten te maken dan in het “strippenkaart” tijdperk. Het ROM en ROVH adviseren Connexxion dan ook om extra capaciteit aan de klantenservice toe te voegen gedurende de duale fase.

4. Kaartintroductie

Met de introductie van de OV–chipkaart is het belangrijk een gebaar richting de reiziger te maken om deze (wellicht wederom) te binden aan het openbaar vervoer. Daartoe heeft u in uw distributievisie een introductiestrategie aangegeven waarbij jaarkaarthouders een gratis OV–chipkaart uitgereikt krijgen en kortingstarieven worden toegepast voor andere reizigers. Wij zouden echter graag zien dat het gebaar veel simpeler en aantrekkelijker wordt gemaakt: geef de OV – reiziger een gratis OV–chipkaart, want waarom moet de reiziger betalen voor een pas waar hij eigenlijk niet om heeft gevraagd! Omdat u gebonden bent aan de subsidie die u van de provincie Zuid-Holland heeft ontvangen, betekent dit dat u de eerste 59.000 reizigers een gratis kaart zou kunnen verstrekken. Het ROM en ROVH adviseren Connexxion om de OV–chipkaart gratis te verstrekken aan de reiziger (59.000 stuks) waarbij het uitgangspunt “wie het eerst komt, wie het eerst maalt” wordt gehanteerd. Voorts vinden wij dat de provincie Zuid – Holland ook een gebaar dient te maken richting de reiziger door gratis OV–chipkaarten te financieren (zoals bijvoorbeeld de provincie Noord-Brabant dat ook doet).

5. Algemene aandachtspunten

  • Bij het opstellen van uw distributieplan is het van groot belang ook te kijken naar de distributiepunten van de omliggende OV – autoriteiten om sterke afwijkingen te voorkomen. U heeft in uw distributievisie aangegeven het belang hiervan in te zien. Wij gaan ervan uit dat u via de provincie Zuid-Holland informatie heeft ingewonnen of zal ontvangen om zodoende uw visie af te stemmen op omliggende gebieden, met name de provincies Noord-Holland en Utrecht.
  • Bij de voorlichting ter introductie van de invoering van de OV–chipkaart zouden het ROM en ROVH graag zien dat het gebruik van Engelse alsook vaktermen wordt vermeden. Bij al het vreemde en nieuwe dat de OV–chipkaart omgeeft moet de reiziger zo weinig mogelijk weerstand ondervinden om informatie erover tot zich te nemen.
  • Wij achten het van belang dat u ook het bestellen van producten e.d. voor bepaalde doelgroepen per telefoon mogelijk gaat maken. Daarnaast dient aandacht besteed te worden aan de toegankelijkheid, bruikbaarheid en bereikbaarheid van uw internetsite(s), zodat ook ouderen en mensen met bepaalde functiebeperkingen hiermee kunnen werken. U heeft reeds aangegeven dit te zullen doen.
  • Het is wellicht aanbevelingswaardig om de openingstijden van het kaartverkoopkantoor van Connexxion aan het Stationsplein te Leiden tijdelijk te verruimen. Dit om meer reizigers de kans te geven om ook in de avonduren hun ov-chipkaart te kopen en op te laten laden.

Naar wij begrepen hebben wil Connexxion per 9 december de OV–chipkaart in onze regio invoeren. Dit lijkt wel zeer kort dag. Wij kunnen ons hierin wel vinden, mits de verkrijgbaarheid van de OV–chipkaart voor de gehele regio volledig is. Daarnaast dient er een zodanig communicatieplan uitgevoerd te zijn, dat reizigers in de gehele regio goed op de hoogte worden gesteld van het gebruik en de werking van de OV–chipkaart.

Een afschrift van dit advies wordt aan T. Verhaar, de concessiebeheerder van de provincie Zuid-Holland, gestuurd.

Met vriendelijke groet,

Dolf Vermeer, secretaris

 

 

  

Download deze brief als PDF